سرما زدگی و آسيبهای ناشی ازسرما

۱- سرمازدگي عمومي General Hypothermia

۲- يخ زدگي Frostbite

سرمازدگي عمومي

يكي از عوامل تهديد كننده حيات است و تمام بدن را تحت تاثير قرار مي دهد . ميزان مرگ در سرمازدگي عمومي بيش از ۸۷ درصد مي باشد .

سه نوع سرمازدگي وجود دارد :

- سرمازدگي خفيف ( دماي بدن بين ۳۲ تا ۳۵ درجه سانتيگراد )

- سرمازدگي متوسط ( دماي بدن بين ۲۸ تا ۳۲ درجه سانتيگراد )

- سرمازدگي شديد ( دماي بدن كمتر از ۲۸ درجه سانتيگراد )

غير از مواجهه با سرما چند علت ديگر نيز مي تواند منجر به افت دماي كلي بدن شود :

- استفاده از داروها : مانند فنوباربيتال ، ديازپام ، مرفين ، فنوتيازين و غيره

- عمل جراحي

- افتادن در آب

- بيماريهاي داخلي : مانند بيماريهاي قلبي , عروقي, تيروئيدي ، غدد فوق كليوي ، عفوني, كليوي , سرطان , سكته مغزي ، درماتيت

- تروما ( بدليل از دست رفتن خون )

- سن بسيار زياد يا خيلي كم

- بي تحركي

مراحل سرمازدگي عمومي ( كاهش دماي بدن عبارتند از :

۱- لرز ( واكنش بدن به منظور تامين حرارت )

۲-خواب آلودگي – گيجي و منگي و بي تفاوتي

۳- كاهش محسوس سطح هوشياري

۴- كاهش علائم حياتي ( نبض و تعداد تنفس و فشار خون پايين )

۵- مرگ

علائم و نشانه ها

- كبودي يا سيانوز دور لب و انگشتان

- سختي عضلات

- تكلم آهسته و مشكل

- تلو تلو خوردن در راه رفتن

- گيجي – منگي

- كاهش تعداد ضربان قلب و تنفس

- خستگي مفرط

- نبض ضعيف و نامنظم

- پوست نيمه سفت

- كاهش فشار خون

اقدامات و كمك هاي اوليه

۱- البسه خيس مصدوم را خارج نموده و او را خشك كنيد .

۲- اگر مصدوم هوشيار و در جاي گرم بود ، برايش اكسيژن با رطوبت زياد بدهيد .

۳- نبض و تنفس را كنترل كرده و در صورت لزوم CPR را شروع كنيد .

۴- هيچ مايعي داغي به او ننوشانيد .

۵- به مصدوم اجازه فعاليت ندهيد .

۶-او را به آرامي منتقل نمائيد .

اگر فاصله تا مركز درماني كمتر از ۳۰ دقيقه باشد اقدامات زير را انجام دهيد:

-او را در بين پتو بپيچانيد تا دماي بدنش بيش از پيش از بين نرود . مصدوم را با دقت حمل كنيد .

- به او اكسيژن بدهيد .

- او را گرم كنيد .

- آماده انجام CPR باشيد .

- او را ارجاع دهيد .

توصيه هاي عمومي جهت گرم كردن مصدوم

- از وان آب گرم كه دمايش بيش از۴۴ درجه سانتيگراد نباشد يا پتوي برقي استفاده كنيد . دستها و پاهاي مصدوم را بيرون قرار دهيد .

- كيسه هاي آبگرم را كنار قسمتهايي كه بيشترين اتلاف گرما دارند قرار دهيد ( مانند سر و گردن ، قفسه سينه و كشاله ران ) مراقب باشيد كه مصدوم را نسوزانيد .

- ا ز تكان دادن مصدوم در حين انتقال اجتناب كنيد .

نكتـه

مصرف نوشيدنيهاي گرم هيچ اثر گرمازايي ندارد و كمي انرژي آزاد ميكند . نوشيدني گرم به مغز پيام ميدهد كه خون بيشتري به پوست بفرستد . با گشاد شدن عروق خوني پوست احساس گرما ميكند ولي بدليل گشادي مويرگها و عرضه بيشتر خون در محيط بدن ، گرماي بدن از دست ميرود .

۱-مصدومين دچار سرمازدگي شديد را در خارج از مركز درماني اقدام با گرم كردن نكنيد و همانند مصدومي كه دچار شكستگي دست و پا شده است انتقال دهيد .

۲-مصدوم بيهوش را داخل وان گرم قرار ندهيد .

۳-از دادن هرگونه نوشيدني به مصدوم بيهوش خودداري كنيد .

۴-CPR را در مواردي كه مصدوم فاقد نبض است انجام دهيد .

۵-اندامها و تنه ( شكم و قفسه سينه ) را در يك زمان گرم نكنيد

يخ زدگي

يخ زدگي اغلب همراه با سرمازدگي عمومي ميباشد و در طي آن يك يا چند عضو بدن يخ زده و از كار مي افتد .

در جريان يخ زدگي مايعات داخل پوست و عمق بدن يخ زده و بلورهاي يخ تشكيل مي شوند . اين بلورها به ترتيب لايه هاي يخ را در بين سلولهاي پوست تشكيل داده و جريان خون نيز مسدود ميگردد .

بياد داشته باشيد كه ۷۰ درصد بدن انسان ازآب تشكيل شده است .

شايع ترين محل ها براي يخ زدگي بترتيب عبارتند از :

دستها ، پاها ، گوش ، بيني ، گونه ها

مراحل يخ زدگي

الف - يخ زدگي انتهايي

در انتهاي بدن رخ مي دهد مانند نوك انگشتان دست و پا ، نوك لاله گوش و گونه .

عموماً خونرساني به اين مناطق كمتر صورت مي گيرد و بيشتر نيز در معرض هواي سرد مي باشند .

مصدوم ممكن است از يخ زدن عضو خود مطلع نشود و تنها سفيد شدن اعضا را از سرما شاهد باشد . اين نوع يخ زدگي به آهستگي و بدون درد مي باشد ولي در ابتدا ممكن است پوست قرمز شود و بعد به رنگ سفيد درآيد . در اين نوع يخ زدگي ها قسمتهاي بسيار سطحي پوست ، دچار يخ زدگي مي شود .

ب - يخ زدگي سطحي

اين نوع يخ زدگي در كل پوست و در قسمتهاي زير پوست روي ميدهد . پوست سفيد و خميري شده و در زير يك لايه شل قابل لمس است . در حين ذوب درد ، تورم و تاول روي مي دهد .

ج - يخ زدگي عمقي

لايه هاي زيرين پوست نيز منجمد شده و سخت مي گردند . رنگ پوست به رنگ سفيد تا كبود در مي آيد و احتمال از بين رفتن هميشگي عضو يخ زده وجود دارد .

اقدامات و كمك هاي اوليه

۱- مصدوم را فوراً ارجاع دهيد .

۲-اگر به مركز درماني نزديك هستيد يا احتمال يخ زدن دوباره وجود دارد ، سعي در گرم كردن عضو نكنيد .

۳- هرگونه لباس يا وسيله فشارنده ( مثل انگشتر ) كه مي تواند سبب اختلال در گردش خون شود را از بدن مصدوم خارج نمائيد .

۴- قسمتهاي يخ زده را در داخل آب گرم ( نه داغ ) قرار دهيد . دماي آب بين ۳۸ تا ۴۲ درجه سانتيگراد باشد . اگر دماسنج نداريد با ريختن مقداري آب روي ساعدتان دماي آنرا آزمايش كنيد . با اضافه كردن آب گرم به مقدارمورد نيازدماي آب را ثابت نگه داريد .

۵- گرم كردن اغلب بين ۲۰ تا ۴۰ دقيقه طول ميكشد و بايد تا زماني ادامه يابدكه بافت نرم و انعطاف پذير نشود .

۶- جهت آسيبهاي گوش و صورت از پارچه هاي گرم و نمناك استفاده كنيد و متناوباً آنرا تعويض نماييد .

- گرم كردن عضو يخ زده همراه با تحريك پايا نهاي حسي و درد شديد مي باشد . لذا بدين منظور مي توانيد از استامينوفن جهت كنترل درد استفاده كنيد

. نكتـه ها

۱- به مصدوم اجازه ندهيد روي پاهاي يخ زده راه برود . ( بخصوص بعد از گرم شدن عضو )

۲- به تاولهاي ايجاد شده دست نزنيد .

۳- قسمت آسيب ديده را مالش ندهيد .

۴- از وسايل مقابل براي گرم كردن عضو استفاده نكنيد ، بطري آب داغ ، اشعه ماورا بنفش ، بخاري ، رادياتور ، لوله بخاري يا شعله آتش ، زيرا اين روشها دماي بيش از حد ايجاد كرده كه قابل كنترل نبوده و موجب سوختگي مي شوند .

۵- اجازه نوشيدن الكل را به مصدوم ندهيد ، زيرا الكل باعث گشادي عروق خوني و اتلاف گرماي بدن ميشود .

۶- از آب گرمتر از ۴۲ درجه سانتيگراد استفاده نكنيد زيرا ممكن است موجب سوختگي شود

۷- اجازه كشيدن سيگار به مصدوم ندهيد ، زيرا سيگار باعث تنگي عروق و اختلال در خونرساني مي گردد .

۸-هر چه سريعتر شرايط ارجاع مصدوم را فراهم آوريد .